Oceń

Czym jest zdolność kredytowa i jak ją policzyć?

Dla sporej liczby klientów firm pożyczkowych i banków dosyć mgliste mogą być pojęcia zdolności i wiarygodności kredytowej. Bardzo często oba terminy używane są zamiennie, co jest dużym błędem – choć oba idą ze sobą w parze. Są to jednak podstawowe wymogi, jakie przed potencjalnymi pożyczkobiorcami stawiają instytucje finansowe. Warto więc poznać oba te pojęcia, by wiedzieć jakie się ma szanse na kredyt lub pożyczkę.

Zdolność a wiarygodność kredytowa

Wiarygodność kredytowa określa to, w jakim stopniu dana osoba okaże się pożyczkobiorcą zaufanym. W kilku prostych słowach – zależy ona od tego w jaki sposób wcześniej wywiązywał się ze swoich zobowiązań finansowych: rat, kredytów, limitów debetowych. Najlepiej odwzorowuje to rejestr BIK w którym odnotowany jest każdy ruch kredytowy konsumenta. Tymczasem zdolność kredytową stanowią możliwości finansowe klienta do spłaty zaciągniętej pożyczki, zależne od kilku czynników, takich jak jego zarobki czy profil zawodowy.

Dochody a zdolność kredytowa w firmach pozabankowych

Bardzo często wymaga się od klientów banków, by otrzymywali oni dochody pochodzące z umowy o pracę na czas nieokreślony, i pracowali w aktualnym miejscu przez co najmniej 3 miesiące. Są co prawda banki, które uznają renty/emerytury lub nawet umowę zlecenie, ale żaden bank nie uzna dochodów takich jak zasiłki, stypendia, umowy o dzieło czy dochody z programu 500+. W firmie pożyczkowej wygląda to inaczej i wszystkie wymienione dochody są liczone do zdolności kredytowej, bez znaczenia w jaki sposób te dochody są otrzymywane.

Co wchodzi w skład wzoru obliczeniowego zdolności kredytowej?

Miesięczny dochód netto rodziny/gospodarstwa domowego. To suma wszystkich dochodów, które otrzymuje gospodarstwo domowe, najczęściej dotyczą one małżonków. Firmy pożyczkowe, jeśli wymagają potwierdzenia swoich dochodów, to zwykle dotyczy to ostatnich 3 miesięcy. Do wniosku będzie więc liczona średnia z tego okresu i dotyczy to również dochodów pochodzących ze świadczeń społecznych.

Liczba osób w rodzinie. Rzadko kiedy jako osoby należące do gospodarstwa domowego liczone są więcej niż dwie osoby dorosłe, czyli najczęściej małżeństwo. Oczywiście, do zdolności kredytowej banki nie wliczają dochodów uzyskiwanych na dzieci, lub dochodów uzyskiwanych przez dzieci dorosłe albo inne mieszkające w tym samym domu osoby.

Miesięczne stałe wydatki. To wszystkie koszty stałe: opłaty za czynsz i media oraz koszty utrzymania (żywność, odzież itp.). Banki przyjmują, że w przypadku jednej osoby, minimalny koszt utrzymania będzie wynosił 600 złotych, w przypadku dwóch – 1000 złotych, a w przypadku 5 osób – ok. 2500 złotych. Firmy pożyczkowe oczywiście stosują niższe progi i czasami, by otrzymać pożyczkę ratalną wystarczy po prostu mieć 600 złotych dochodu, a nie środków na utrzymanie.

Zobowiązania (raty, kredyty, itp.). Oczywiście, im mniej tych zobowiązań tym lepiej. Do zobowiązań liczą się także aktywne karty kredytowe, nawet jeśli są rzadko używane lub nieużywane wcale. Nie należy zapominać też, że liczy się również fakt poręczenia kredytu komuś innemu, nawet jeśli nie my musimy spłacać raty.

Bufor bezpieczeństwa. To przelicznik pozwalający zabezpieczyć klienta przed nagłą utratą płynności finansowej, na wypadek gdyby zdarzyły mu się dodatkowe, drobne wydatki. Najczęściej ten przelicznik stanowi 0,8 kwoty, która pozostała po odjęciu wydatków od dochodów i jest stosowany głównie przez banki, które nie pozwalają na to, by miesięczna rata kredytu była wpięta w miesięczny budżet „na styk”.

Inne kryteria, od których zależy zdolność kredytowa

Przedstawiony powyżej wzór jest oczywiście bardzo uproszczony, biorący pod uwagę tylko równanie „dochody minus wydatki”. Banki najczęściej stosują jeszcze dodatkowe przeliczniki, której niejako nadają wagi wcześniej liczonym kryteriom.

Inaczej będzie wyglądała waga sumy dochodów, jeśli wnioskodawca będzie otrzymywał dochody pochodzące z zatrudnienia opartego na umowie o pracę na czas nieokreślony, a inaczej jeśli jest to inny typ umowy – umowa zlecenie, umowa o dzieło, a nawet prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Regularność dochodów i ich stabilność jest traktowana jako czynnik ważniejszy niż sama wysokość dochodów. Dzieje się tak również dlatego, że szczególnie w przypadku pożyczki ratalnej, łatwiej jest w takiej sytuacji przeprowadzić symulację przyszłej sytuacji finansowej pożyczkobiorcy, co np. w przypadku pracy o umowę na dzieło będzie niełatwe, albo nawet niemożliwe.

Z powyższego powodu równie często nadaje się odpowiednią wagę wiekowi pożyczkobiorcy. Ryzyko utraty pracy, drastycznego obniżenia dochodów lub wystąpienia sytuacji uniemożliwiających terminową spłatę może się zmieniać w zależności od grupy wiekowej. W ten sposób najbardziej premiowany jest tak zwany wiek średni, który cechuje się największą stabilizacją finansową i rodzinną. Banki nie dyskryminują żadnych klientów i o kredyt wnioskować może osoba w każdym wieku, o ile jest pełnoletnia (choć oczywiście znajdzie to swoje odbicie w przeliczniku zdolności kredytowej), natomiast firmy pozabankowe najczęściej już na wstępie wykluczają pewne grupy wiekowe z grona swoich potencjalnych pożyczkobiorców, ustalając dolną i górną granicę wieku.

Bufor bezpieczeństwa najważniejszy dla pożyczkobiorcy

Starając się o pożyczkę warto pamiętać o zapominanym często buforze bezpieczeństwa, który w razie nagłych wydatków może ustrzec pożyczkobiorcę od utraty płynności finansowej i niemiłych konsekwencji braku spłaty pożyczki lub kredytu, a to konsekwencje poważne (zobacz artykuł: Nie spłacam pożyczki – jakie dodatkowe koszty poniosę?)